Những quy định mới của Nghị định 87/2015/NĐ-CP thay thế Nghị định 61/2013/NĐ-CP

Cùng với Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại DN có hiệu lực pháp luật vào ngày 01/7/2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định 87/2015/NĐ-CP ngày 06/10/2015 về giám sát đầu tư vốn nhà nước vào DN; giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động và công khai thông tin tài chính của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và doanh nghiệp (DN) có vốn nhà nước. Nghị định 87/2015/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/12/2015 và thay thế thay thế Nghị định 61/2013/NĐ-CP với những quy định giám sát cao hơn chặt chẽ hơn.

Trong quá trình thực thi, Nghị định 61/2013/NĐ-CP đã bộc lộ nhiều vướng mắc và hạn chế như: chỉ thực hiện giám sát đối với công ty mẹ của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty mà bỏ qua các công ty con; chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan đại diện chủ sở hữu trong việc tổ chức giám sát; thời gian để các tập đoàn hoàn thành báo cáo giám sát còn ngắn so với thực tế của doanh nghiệp; các doanh nghiệp có thể hạ thấp kế hoạch năm để dễ hoàn thành hoặc hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kế hoạch; tiêu chí xếp loại doanh nghiệp về tính tuân thủ pháp luật chưa phù hợp với thực tế; các chỉ tiêu, tiêu chí đánh giá, xếp loại phải quy định từ quí đầu tiên của năm kế hoạch là chưa phù hợp với tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; doanh nghiệp sẽ bị đặt vào tình trạng giám sát tài chính đặc biệt nếu tình hình tài chính thuộc chỉ một trong một số ít các trường hợp và phải lập phương án tái cơ cấu dù thuộc trường hợp nào là chưa phù hợp với thực tế; chưa có cơ chế giám sát công tác công khai thông tin.

Do đó, Nghị định 87/2015/NĐ-CP đã được soạn thảo và ban hành nhằm mục đích khắc phục những vướng mắc trong quá trình thực hiện Nghị định 61/2013/NĐ-CP. Đồng thời, Nghị định 87/2015/NĐ-CP còn có thêm một phạm vi điều chỉnh quan trọng là giám sát tài chính đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước. Về hoạt động giám sát vốn đầu tư nhà nước, chủ thể giám sát là Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan; đối tượng giám sát là các cơ quan đại diện chủ sở hữu; nội dung giám sát theo các quy định tại Điều 51 Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.

Đối với DNNN trong Nghị định 87/2015/NĐ-CP, nội dung giám sát mang tính toàn diện bao gồm các nội dung như: bảo toàn và phát triển vốn; quản lý và sử dụng vốn; hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; tình hình chấp hành pháp luật; tình hình cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước trên 50% vốn điều lệ, các nội dung giám sát tài chính cơ bản tương tự nội dung giám sát tài chính đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn. Đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ, nội dung giám sát chỉ tập trung vào việc bảo toàn và phát triển vốn; tình hình huy động vốn và sử dụng vốn huy động; hoạt động đầu tư ra ngoài doanh nghiệp; kết quả sản xuất kinh doanh và việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Về phương thức giám sát, sẽ kết hợp năm phương thức giám sát (trước, trong, sau, trực tiếp, gián tiếp), trong đó tập trung vào giám sát “trước” và giám sát “trong” nhằm phát hiện kịp thời các rủi ro về tài chính.

Liên quan đến việc giám sát tài chính đặc biệt, để khắc phục hạn chế của Nghị định 61/2013/NĐ-CP trước đây, Nghị định 87/2015/NĐ-CP đã bổ sung quy định cụ thể về “các dấu hiệu mất an toàn tài chính”, bao gồm: (1) Đối với doanh nghiệp đang trong giai đoạn lỗ kế hoạch, có số lỗ phát sinh năm báo cáo lớn hơn 30% so với mức lỗ kế hoạch; (2) Đối với doanh nghiệp sau giai đoạn lỗ kế hoạch, có số lỗ phát sinh trong năm báo cáo từ 30% vốn đầu tư của chủ sở hữu trở lên hoặc số lỗ lũy kế lớn hơn 50% vốn đầu tư của chủ sở hữu; có hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu vượt quá mức an toàn; có hệ số khả năng thanh toán nợ đến hạn nhỏ hơn 0,5. Đây được xem là các tiêu chí mang tính định lượng và khá rõ ràng, là cơ sở để đại diện chủ sở hữu và cơ quan tài chính xem xét có đưa doanh nghiệp vào diện diểm soát đặc biệt hay không.

 

Tóm lại, Nghị định 87/2015/NĐ-CP về cơ bản là đầy đủ, chặt chẽ và cụ thể hơn nhiều so với Nghị định 61/2013/NĐ-CP. Từ đó, chúng ta có thể kỳ vọng về tình hình tài chính và sử dụng vốn đầu tư nhà nước cũng như tính hiệu quả trong hoạt động của các DNNN và doanh nghiệp có vốn nhà nước sẽ được công khai và giám sát chặt chẽ.

Phan Thị Ngọc Huyền

Tin tức khác cùng chuyên mục